Koroid (uvea ) Melanomu Tanı Ve Tedavisi


Uvea ön kısımda iris dediğimiz gözün renkli kısmı, hemen gerisinde silyer cisim, gözün daha arka kısmında ise koroid olarak adlandırılan ve gözün kanlanmasını sağlayan dokudur. Bu bölgeden köken alan tümörlere uvea tümörleri denir ve en fazla koroid melanomu görülür

Uvea melanomu kimlerde görülür ?

Uvea melanomu her yaşta görülebilirse de ortalama görülme yaşı 55 civarıdır.  Beyaz ırktta daha sık görülür. Görülme sıklığı milyonda 6 ila 8 dir. 

Uveal melanomu olduğu nasıl anlaşılır?

Bu tümör sıklıkla herhangi bir şikayeti olmayan hastalarda normal bir göz muayenesi sırasında ortaya çıkar. Bunun dışında 

-Tümörün görme merkezine yakın olduğu hastalarda tümörün kendisine bağlı olarak veya tümörün neden olduğu sıvı kaçağına ikincil olarak görmede azalma görülebilir.

-Tümör eğer iris dediğimiz ön kısımda yerleşik ise renkli kısımda büyüyen bir kitle (ur) olarak görülebilir. 

-Görme alanında gölgelenme veya karartı olarak  da farkedilebilir. 

-Daha nadir olarak göz tansiyonu veya gözün dışına çıkmasına bağlı olarak renk değişikliği ile de kendini belli edebilir. 

Uveal melanom nasıl tedavi edilir?

Uveal melanomda tedavi tümörün yerine ve büyüklüğüne göre değişir. 

1-) Tümörler büyüklüğü ve yerleşimi ve gözün yapısı uygunsa tümör çıkarılabilinir (İridektomi, iridosiklektomi, koroidektomi). 

2-) Radyoaktif plak uygulanabilir (resim 1)

Bunların dışında proton tedavisi, gama knife veya cyber knife gibi tedavi secenekleri de bulunur 

1 ve 2 nolu tedaviler ile proton tedavisi, gama knife veya cyber knife tedavileri göz koruyucu tedaviler olarak adlandırılır. 

3-) Enukleasyon (göz küresinin alınıp protez uygulaması ) (resim 2)

Bu tedavilerin hangisinin uygun olduğu göz tümörleri konusunda uzman hekiminizce belirlenir. 

Uveal melanoma vücuda yayılır mı?

Uveal melanoma sadece gözde kalmaz vücuda sıçrayabilir (vücuda yayılabilir). En sık yayılım gösterdiği yer karaciğerdir. Bunun dışında akciğer ve kemik yayılımı da olabilir. 

Uveal melanoma yaşamı tehdit eder mi ? 

Bu tümör yayılım yaparak hayatı tehdit edebilir. Birçok faktör bu yayılımı etkiler. Büyük tümörlerde hayatta kalma oranları tümörün büyüklüğü ile ters orantılıdır. Yani büyük tümörlerde hayatta kalma oranları daha düşüktür. Küçük tümörlerde 10 yıllık hayatta kalma oranı %90 iken büyük tümörlerde bu oran % 50 lere kadar gerileyebilir. Ancak bunların hastalardan elde edilmiş veriler olduğu ve tahmini bir varsayım olduğu unutulmamalıdır.

Tedavi şekli ile tümörün yayılma riski ortadan kalkar mı ?

Uveal melanom tedavisi seçiminin  küçük ve orta boy tümörlerde yayılma riskini etkilemediği geniş hasta sayısının olduğu ileri dönük çalışmalar ile gösterilmiştir. Bu gibi hastalarda göz koruyucu tedavi seçenekleri içinde öncelenebilir. Bu tümörlerde seçilen tedavi hastalığın yayılma riskini ortadan kaldırmaz, ancak mevcut riskin artmasını önler. Örneğin yüksekliği 3 mm lik bir tümörde %20 yayılma riski olduğunu varsayalım. Tedavi ile bu riski sıfırlayamayız. Ancak eğer hasta tedavi olmayıp tümör büyürse ve büyüklüğü 10 mm olura bu risk % 40-50 düzeyine çıkar ki işte tedavi bu riskin %20 den % 50 ‘ye ilerlemesini engeller.  Ancak mevcut % 20 risk her zaman vardır. 

Uveal melanom tedavi sonrası takibi nasıl yapılır?

Eğer göz koruyucu bir tedavi yapılmışsa tümörün nüksü (tekrardan büyümesi ) açısından takibi gerekir. Eğer bu göz koruyucu tedavi radyo aktif plak tedavisi ise bu durumda radyasyon yan etkileri açısından da takibi gerekir. Bu yan etkileri ortadan kaldırmak için ilave tedaviler gerekebilir. 

Göz kontrolleri dışında yayılım açısından da değerlendirmek için karaciğer ve diğer vücut yapılarının değerlendirildiği genel vücut taraması da belirli aralıklarla bir onkolog gözetiminde yapılabilinir.

Radyo aktif tedavi hakkında ilave bilgi

Radyo aktif plak tedavisi ülkemizde uygulanabilen bir tedavi olup Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde 1993 yılından beri uygulanmaktadır. Bu tedavi ile 50 kuruş veya 1 lira büyüklüğünde bir aparat göz yüzeyine belirli bir süre için geçici olarak dikilir. Bu işlem anestezi altında ameliyathane koşullarında yapılır.Bu aparatın ne kadar süre ile gözde kalacağı radyasyon onkolojisi tarafından hesaplanır. Bu sürenin sonunda bu aparat ikinci bir girişim ile yine anestezi altında ameliyathane koşullarında çıkarılır. Bu süre içinde tümör dokusuna ışın verilmiş ve tedavi sonlanmış olur. Daha sonra ise radyasyonun tümör dokusuna etkisini değerlendirmek ve yan etkilerini tespit etmek amacı ile ilk 3 yıl 3 ila 6 ayda bir muayene ve ultrason yapılır. Bazen radyasyonun yan etkilerini önlemek veya azaltmak için ilave laser veya göze ilaç uygulamaları yapılabilir. % 10 ila 15 oranında tümörün tekrar etme riski bulunur ki bu durumda ikinci bir girişim ve bazen enukleasyon (protez ) gerekebilir. 

Radyo aktif tedavi sonrası yan etkilere bağlı olarak tümörün yerleşim yerine göre görme azalabilir ve bazen ileri derecede görme kaybı gelişebilir. Bu tedavi sonrası bazen yan etkiler kontrol altına alınamayabilir ve bu durumda yine enukleasyon (protez ) uygulaması gerekebilir.